Dosya Sistemleri OperaSistem: Yapı, Nitelikler, Türler

Dosya Sistemi Nedir?

Dosya, manyetik diskler, optik diskler ve bantlar gibi ikincil veya kalıcı depolama birimlerine kaydedilen ilişkili bilgilerin bir koleksiyonudur. Bir programa girdi vermek ve çıktı almak için bir araç olarak kullanılan bir veri toplama yöntemidir.

Genel olarak, bir dosya, anlamı dosya oluşturucusu ve kullanıcısı tarafından tanımlanan bir bit, bayt veya kayıt dizisidir. Her dosyanın, depolanması ve alınması için yerleştirildiği mantıksal bir konumu vardır.

Dosya Yönetim Sisteminin Amacı

Dosya yönetim sisteminin temel amaçları şunlardır:

• Çeşitli depolama cihazı türleri için G/Ç desteği sağlar.
• Veri kaybı veya yok olma olasılığını en aza indirir.
• Bu, işletim sisteminin kullanıcı süreçleri için giriş/çıkış arayüzü rutinlerini standartlaştırmasına yardımcı olur.
• Çok kullanıcılı sistem ortamında birden fazla kullanıcı için giriş/çıkış desteği sağlar.

Dosya Sisteminin Özellikleri

İşte bir dosya sisteminin önemli özellikleri:

• Dosyalar diskte veya başka bir depolama alanında saklanır ve kullanıcı oturumu kapattığında kaybolmaz.
• Dosyaların adları vardır ve kontrollü paylaşımı sağlayan erişim izinleriyle ilişkilendirilirler.
• Dosyalar, aralarındaki ilişkiyi yansıtacak şekilde daha karmaşık yapılarda düzenlenebilir.

Dosya Yapısı

Bir dosya yapısının, bir işletim sistemi Bunu anlıyor. Türüne bağlı olarak, kendine özgü bir yapısı var.

İşletim sistemlerinde üç tür dosya yapısı bulunur:

• Metin dosyası: Satırlar halinde düzenlenmiş bir karakter dizisidir.
• Bir nesne dosyası: Bloklar halinde düzenlenmiş bir bayt dizisidir.
• Kaynak dosya: Bir dizi işlev ve işlemden oluşur.

Okuma Önerisi: - Nedir? OperaSistem mi? İşletim Sistemi Türlerini, Özelliklerini ve Örneklerini Açıklayın.

Dosya Öznitelikleri

Bir dosyanın adı ve verileri vardır. Dahası, dosya oluşturma tarihi ve saati, mevcut boyutu ve son değiştirilme tarihi gibi meta bilgileri de saklar. Tüm bu bilgilere dosya sisteminin öznitelikleri denir.

İşte işletim sistemlerinde kullanılan bazı önemli dosya öznitelikleri:

• Adınız: İnsanların okuyabileceği biçimde saklanan tek bilgidir.
• Tanımlayıcı: Dosya sisteminde her dosya, tanımlayıcı olarak bilinen benzersiz bir etiket numarasıyla tanımlanır.
• Lokasyon: Bu, cihazdaki dosya konumunu gösterir.
• Tip: Bu öznitelik, çeşitli dosya türlerini destekleyen sistemler için gereklidir.
• Alan: Bu özellik, mevcut dosya boyutunu görüntülemek için kullanılır.
• Koruma: Bu özellik, dosyanın okuma, yazma ve çalıştırma erişim haklarını atar ve kontrol eder.
• Zaman, tarih ve güvenlik: Koruma, güvenlik ve izleme amacıyla kullanılır.

Dosya tipi

Dosya türü, işletim sisteminin metin dosyaları, ikili dosyalar ve kaynak dosyaları gibi çeşitli dosya türlerini ayırt etme yeteneğini ifade eder. OperaMS-DOS ve UNIX gibi işletim sistemlerinde aşağıdaki dosya türleri bulunur:

Karakter Özel Dosyası

Bu, fare, yazıcı ve benzeri cihazlar gibi verileri karakter karakter okuyan veya yazan bir donanım dosyasıdır.

Sıradan Dosyalar

• Bu tür dosyalar kullanıcı bilgilerini saklar.
• Bunlar metin, çalıştırılabilir programlar veya veritabanları olabilir.
• Kullanıcıya ekleme, silme ve değiştirme gibi işlemler yapma olanağı sağlarlar.

Dizin Dosyaları

• Bir dizin, dosyaları ve bu dosyalarla ilgili diğer bilgileri içerir. Temelde, birden fazla dosyayı saklamak ve düzenlemek için kullanılan bir klasördür.

Özel Dosyalar

• Bu dosyalara aygıt dosyaları da denir. Yazıcılar, diskler, ağlar ve flash sürücüler gibi fiziksel aygıtları temsil ederler.

Dosyanın İşlevleri

• Bir dosya oluşturun, diskte yer bulun ve dizine bir giriş yapın.
• Dosyaya yazma işlemi, dosya içindeki konumlandırmayı gerektirir.
• Dosyadan okuma işlemi, dosya içindeki konumlandırmayı içerir.
• Dizin girdisini silerek disk alanını geri kazanın.
• Yeniden konumlandırma: okuma/yazma konumunu değiştirme.

Dosya Sistemlerinde Sık Kullanılan Terimler

Alan

Bu öğe, statik veya değişken uzunlukta olabilen tek bir değeri saklar.

veritabanı

Birbiriyle ilişkili verilerin bir araya getirilmesine veritabanı denir. Veri öğeleri arasındaki ilişkiler açık ve nettir.

dosyalar

Dosya, tek bir varlık olarak ele alınan benzer kayıtların bir koleksiyonudur.

Rekor

Kayıt türü, programcının istenen sütun yapısına sahip yeni bir veri türü oluşturmasına olanak tanıyan karmaşık bir veri türüdür. Bir veya daha fazla sütunu gruplandırarak yeni bir veri türü oluşturur. Bu sütunların kendi adları ve veri türleri vardır.

Dosya Erişim Yöntemleri

Dosya erişimi, dosyaların belleğe nasıl erişileceğini ve okunacağını belirleyen bir süreçtir. Genellikle işletim sistemleri her zaman tek bir erişim yöntemini destekler, ancak bazı işletim sistemleri birden fazla erişim yöntemini de destekler.

Üç dosya erişim yöntemi şunlardır:

• Sıralı erişim
• Doğrudan rastgele erişim
• Dizin sıralı erişimi

Sıralı Erişim

Bu tür dosya erişim yönteminde kayıtlara önceden tanımlanmış belirli bir sırayla erişilir. Sıralı erişim yönteminde dosyada saklanan bilgiler de tek tek işlenir. Çoğu derleyici dosyalara bu erişim yöntemini kullanarak erişir.

Rasgele erişim

Rastgele erişim yöntemi, doğrudan rastgele erişim olarak da adlandırılır. Bu yöntem, kayda doğrudan erişime olanak tanır. Her kaydın kendi adresi vardır ve bu adrese doğrudan erişilerek okuma ve yazma işlemleri gerçekleştirilebilir.

Dizin Sıralı Erişim

Bu erişim yöntemi, basit sıralı erişime dayanmaktadır. Bu erişim yönteminde, her dosya için farklı bellek bloklarına doğrudan işaretçi içeren bir indeks oluşturulur. Bu yöntemde, indeks sıralı olarak aranır ve işaretçisi dosyaya doğrudan erişebilir. Erişimde daha yüksek verimlilik sağlamak için birden fazla indeksleme seviyesi kullanılabilir. Ayrıca, tek bir kayda erişmek için gereken süreyi de azaltır.

Alan Tahsisi

İşletim sisteminde dosyalara her zaman disk alanı tahsis edilir. Alan tahsis etme yöntemlerinin üç türü vardır:

• Bağlantılı Tahsis
• Dizine Alınmış Tahsis
• Bitişik Tahsis

Bitişik Tahsis

Bu yöntemde:

• Her dosya bellekte bitişik bir adres alanı kullanır.
• Burada işletim sistemi disk adreslerini doğrusal sırayla atar.
• Bitişik tahsis yönteminde dış parçalanma en büyük sorundur.

Bağlantılı Tahsis

Bu yöntemde:

• Her dosya bir bağlantı listesi içerir.
• Dizin, bir dosyanın ilk bloğunda bir bağlantı veya işaretçi içerir.
• Bu yöntemle dışsal parçalanma olmaz.
• Bu dosya tahsis yöntemi, sıralı erişimli dosyalar için kullanılır.
• Bu yöntem doğrudan erişimli bir dosya için ideal değildir.

Dizine Alınmış Tahsis

Bu yöntemde:

• Bu dizin, belirli dosyaların indeks bloklarının adreslerini içerir.
• Belirli dosyalar için tüm işaretçileri içeren bir dizin bloğu oluşturulur.
• Tüm dosyalar, disk alanı adreslerini saklamak için ayrı dizin bloklarına sahip olmalıdır.

Dosya Dizinleri

Tek bir dizin birden fazla dosya içerebilir veya içermeyebilir. Ayrıca ana dizinin içinde alt dizinler de bulunabilir. Dosyalar hakkındaki bilgiler dizinler tarafından saklanır. Windows İşletim sisteminde bunlara klasör denir.

Tek Düzey Dizin

Bir dizinde tutulan bilgiler şunlardır:

• Adınız: Kullanıcıya gösterilen ad.
• Tip: Dizin türü.
• Görevi: Mevcut sonraki okuma/yazma işaretçileri.
• Lokasyon: Dosya başlığının cihaz üzerinde saklandığı konum.
• Alan: Dosyadaki bayt, blok ve kelime sayısı.
• Koruma: Okuma/yazma/yürütme/silme işlemlerine erişim kontrolü.
• Kullanımı: Oluşturulma, erişim ve değiştirilme zamanı.

Dosya Türleri - ad, uzantı

Dosya tipi	Olağan uzatma	İşlev
çalıştırılabilir	exe, com, bin veya hiçbiri	çalışmaya hazır makine dili programı
nesne	obj, ya	Derlenmiş, makine dili, bağlantılı değil
Kaynak kodu	c, p, pas, 177, asm, a	çeşitli dillerde kaynak kodu
Yığın	yarasa, ş	yürütülecek komut dizisi
Metin	txt, belge	metinsel veri belgeleri
Kelime işlemci	doc, docs, tex, rrf, vb.	çeşitli kelime işlemci formatları
Kütüphane	kitap, h	rutin kütüphaneleri
Arşiv	yay, zip, katran	Birbiriyle ilişkili dosyalar tek bir dosyada gruplandırılır, bazen sıkıştırılır.

SSS